Hukum pengamal guna jurus dalam pengubatan

JURUS DALAM PERUBATAN

Jurus bukanlah sebahagian daripada ajaran Islam yang bersumberkan al-Qur’an, al-Sunnah atau amalan salafussoleh. Ia merupakan inovasi yang berasal daripada gabungan unsur amalan perubatan tradisional Melayu, unsur persilatan, dan kadang-kadang pengaruh budaya luar. Dalam konteks perubatan Islam kontemporari, ada pengamal yang mengadaptasi “jurus” sebagai teknik rawatan, namun ia bukan kaedah utama yang diiktiraf syarak seperti Ruqyah Syar’iyyah atau Perubatan Nabawiyyah. Kaedah yang muktabar dan sahih hanyalah yang berlandaskan dalil syar‘i, manakala amalan tambahan mesti dinilai dan disaring supaya bebas daripada unsur khurafat, sihir, atau tasyabbuh dengan amalan batil.

Penjelasan & Justifikasi Berdasarkan Kitab Muktabar:

1. Definisi Ruqyah Syar‘iyyah (Kaedah Utama yang Sah)
   
   • Ibn Hajar al-‘Asqalani dalam Fath al-Bari mensyaratkan tiga perkara bagi ruqyah yang dibolehkan:
   
   1. Dengan kalam Allah (al-Qur’an) atau doa ma’thur Nabi s.a.w.
      
   2. Dibaca dalam bahasa Arab atau bahasa yang difahami.
      
   3. Tidak mengandungi unsur syirik atau perkara yang diharamkan.
      (Fath al-Bari, jilid 10, halaman 196)

Jurus tidak termasuk dalam kategori ini kerana ia bukan bacaan ruqyah syar‘i, tetapi gerakan tubuh yang tidak ada nas daripada Nabi s.a.w.

2. Amalan Rawatan Berasaskan Gerakan atau Isyarat Tangan
   
   • Ibn Taymiyyah dalam Majmu al-Fatawa (jilid 19, hlm. 55–56) menegaskan bahawa:
   
   “Sebarang kaedah rawatan yang tidak diajar Nabi s.a.w jika mengandungi unsur menyerupai perbuatan ahli sihir atau tukang tenung, maka ia adalah batil…”

Jika “jurus” berasal daripada amalan persilatan atau tenaga dalaman yang bercampur dengan unsur khayalan/tenaga mistik tanpa dalil syar‘i, ia tidak boleh dijadikan kaedah utama rawatan.

3. Larangan Menggunakan Kaedah Batiniah Tanpa Dalil
   
   • Al-Dhahabi dalam al-Kabaair mengingatkan bahawa amalan rawatan yang bercampur unsur khurafat atau ritual bukan syar‘i boleh membawa kepada sihir kecil (sihr khafī) walaupun pengamal menganggapnya “tenaga dalam” atau “gerakan” sahaja.
   
   (al-Kabaair, halaman 130–131, cetakan Dar al-Kutub al-‘Ilmiyyah)
   
   
4. Perubatan Nabawiyyah Sebagai Standard
   
   • Ibn al-Qayyim dalam Zad al-Maad (jilid 4, halaman 126–131, cetakan Mu’assasah al-Risalah) menegaskan bahawa perubatan Nabi s.a.w adalah gabungan wahyu dan pengalaman yang benar, dan ia lebih sempurna berbanding kaedah mana-mana budaya.

Ini bermakna semua inovasi (termasuk “jurus”) mesti dinilai semula dan tidak boleh menandingi atau menggantikan perubatan Nabi.

Kesimpulan Fiqh

• Hukum asal jurus: Harus jika ia hanya senaman/gerakan fizikal untuk membantu fokus atau kekuatan tubuh dan tidak bercampur unsur batil, tetapi tidak boleh dianggap sebagai kaedah rawatan syar‘i.

• Tidak boleh mendahului atau menggantikan ruqyah syar‘iyyah.

• Wajib ditapis daripada unsur sihir, pemujaan makhluk halus, atau mantera yang tidak syar‘i.

• Dalam usul fiqh, ini termasuk al-‘adat (adat) yang terikat dengan kaedah “al-‘adah muhakkamah” tetapi mesti selaras dengan syarak.

Penjelasan Tambahan – Kedudukan Jurus dalam Perspektif Syarak

1. Prinsip Utama: Rawatan yang Disyariatkan vs. Adat

Dalam usul fiqh, amalan rawatan yang disyariatkan (ta‘abbudiyyah) mesti berpunca daripada al-Qur’an, al-Sunnah atau ijma‘ salaf. Segala kaedah lain yang bersifat budaya/adat (al-‘adat) hanya dibenarkan jika:

1. Tidak bercanggah dengan nas syarak.

2. Tidak mengandungi unsur syirik, sihir, atau tasyabbuh dengan golongan batil.

3. Tidak mendakwa ia sebagai ibadah atau sunnah yang tetap.

Rujukan: Kaedah al-‘ādah muhakkamah – al-Qarafi, al-Furūq (jilid 1, halaman 177).

2. Pandangan Ulama
   
   • Ibn Taymiyyah (Majmu’ al-Fatawa jilid 19, halaman 55–56):
   
   “Setiap kaedah rawatan yang menyerupai perbuatan ahli sihir atau tukang tenung, walaupun dengan dakwaan tujuan baik, adalah batil dan dilarang… Tetapi rawatan yang hanya sekadar adat yang mubah dan bebas dari perkara haram, hukumnya harus.”

Jurus yang sekadar gerakan fizikal adalah mubah jika bebas unsur haram. Jika bercampur unsur ghaib tanpa dalil, ia jatuh ke dalam larangan.

3. Amaran dari Ulama tentang Amalan Sinkretik (penggabungan atau percampuran kepercayaan, amalan, atau ajaran dari sumber yang berbeza, seringkali dalam konteks agama, falsafah, atau budaya)
   
   • Al-Dhahabi (al-Kabaair, hlm. 130–131):
   
   “Berlindunglah dari sebarang amalan yang bercampur antara kebenaran dan kebatilan, kerana ia adalah pintu masuk sihir halus (al-sihr al-khafī).”

Jurus yang digabungkan dengan jampi tidak ma’thur, pemanggilan tenaga ghaib, atau ritual mistik termasuk kategori ini.

4. Fatwa Ulama Kontemporari
   
   • Lajnah Daimah Arab Saudi (Fatwa no. 20361):
   
   “Kaedah rawatan yang tidak ada asal dalam syarak dan tidak disokong oleh dalil, jika mengandungi unsur syirik atau kepercayaan khurafat, maka ia haram. Jika sekadar pergerakan fizikal atau senaman untuk membantu tubuh, tanpa unsur haram, maka ia dibolehkan, tetapi tidak boleh disandarkan kepada sunnah.”
   
   • Syeikh Muhammad Salih al-Munajjid (IslamQA, fatwa no. 11290):
   
   “Tidak boleh meyakini kekuatan mistik atau tenaga ghaib selain daripada yang Allah izinkan, kerana itu termasuk sihir. Gerakan fizikal yang hanya untuk terapi badan adalah harus, tetapi hendaklah dipisahkan dari kepercayaan batil.”
   
   
5. Kesimpulan Hukum
   
   • Hukum asal jurus: Harus jika ia hanya senaman fizikal/psikologi, bebas dari unsur syirik, sihir, atau kepercayaan ghaib tanpa dalil.
   
   • Tidak boleh disandarkan sebagai kaedah sunnah rawatan.
   
   • Tidak boleh menggantikan atau mendahului ruqyah syar‘iyyah atau perubatan nabawiyyah.
   
   • Perlu penapisan ketat jika diadaptasi oleh pengamal perubatan Islam supaya tidak berlaku sinkretisme (campuran agama-budaya yang bercanggah syarak).

Wallahua’laam.

Penyusun :
Ust Asmad Al-Azhari
Alumni Al-Azhari
Ahli GPMM Berdaftar