Bahan semulajadi dalam perubatan Islam

Secara umum, dalam Perubatan Islam yang bersumberkan al-Quran, hadis sahih, dan rujukan kitab-kitab muktabar, penggunaan bahan-bahan semulajadi untuk rawatan memang ada sandarannya, asalkan tidak bercampur dengan unsur syirik atau khurafat. Sekarang kita lihat satu persatu bahan-bahan tersebut:

1. Limau
   • Limau termasuk dalam kategori buah-buahan sitrus.
   • Dalam al-Quran, Allah menyebut secara umum tentang buah-buahan sebagai rezeki dan ubat:
   “Dan daripada buah-buahan kurma dan anggur, kamu mengambil minuman yang memabukkan dan rezeki yang baik.”
   (Surah al-Nahl: 67)
   • Hadis tidak menyebut limau secara spesifik, tetapi dalam kitab-kitab seperti Tibb an-Nabawi (Ibn Qayyim) buah-buahan berasid disebut berguna untuk pencernaan.

Kesimpulan: Limau boleh digunakan sebagai bahan rawatan umum, berdasarkan kaedah umum Quran dan Sunnah.

2. Air
   • Air adalah asas rawatan dalam Islam.
   • Al-Quran banyak menyebut tentang air sebagai sumber kehidupan:
   “Dan Kami jadikan daripada air tiap-tiap sesuatu yang hidup…”
   (Surah al-Anbiya’: 30)
   • Dalam perubatan Islam, air digunakan untuk ruqyah, mandi, minum, dan penyucian.
   • Dalam hadis sahih, air zamzam disebutkan sebagai:
   “Air zamzam itu diminum untuk tujuan apa pun, ia akan menjadi untuk tujuan itu.”
   (HR. Ibnu Majah)

Kesimpulan: Penggunaan air dalam rawatan ada dalil yang kuat.

3. Lada Hitam
   • Lada hitam tidak disebut secara spesifik dalam hadis sahih.
   • Tetapi dalam Tibb an-Nabawi dan kitab-kitab perubatan Islam klasik seperti Tibb Ibn Sina (Avicenna), lada hitam dikenal sebagai bahan yang memanaskan badan dan membantu pencernaan.
   • Dalam kaedah umum, apa-apa yang memberi manfaat dan tidak bercanggah dengan syarak boleh digunakan.

Kesimpulan: Harus digunakan berdasarkan kaedah umum perubatan Islam.

4. Cuka Makan (Cuka Kurma, Cuka Anggur)
   • Cuka disebut dalam hadis sahih:
   “Sebaik-baik lauk ialah cuka.”
   (HR. Muslim)
   • Nabi SAW suka makan cuka, khususnya cuka kurma.
   • Cuka disebut sebagai makanan berkhasiat dalam Tibb an-Nabawi.

Kesimpulan: Ada dalil sahih untuk penggunaan cuka dalam rawatan dan pemakanan.

5. Cuka Getah
   • Cuka getah (jika maksudnya cuka dari proses fermentasi getah atau selain sumber makanan) tidak disebut dalam hadis atau kitab muktabar.
   • Cuka dalam hadis yang disebut adalah cuka daripada bahan makanan yang halal (seperti anggur, kurma).
   • Jika cuka getah ini mengandungi bahan memudaratkan atau tidak halal, ia tidak dibenarkan.

Kesimpulan: Tidak ada dalil khusus; perlu dilihat dari aspek keselamatan dan syarak.

6. Garam
   • Garam disebut dalam riwayat tertentu:
   Dalam kitab-kitab perubatan klasik, ada disebut bahawa Nabi SAW memulakan dan mengakhiri makanannya dengan sedikit garam (riwayat ini bagaimanapun diperdebatkan kesahihannya).
   • Dalam logik perubatan klasik, garam digunakan untuk menstabilkan pencernaan dan mengelakkan penyakit.

Kesimpulan: Penggunaan garam sebagai rawatan boleh diterima secara umum, tetapi dalil sahih spesifik agak lemah.

Rumusan Keseluruhan:
• Air dan cuka ada dalil sahih dan jelas dalam perubatan Islam.
• Limau, lada hitam, dan garam boleh diterima dengan kaedah qiyas dan prinsip umum perubatan yang tidak bercanggah syarak.
• Cuka getah — perlu diselidiki kerana tiada dalil khas dan mungkin bercampur unsur mudarat.

Rujukan kitab-kitab:
• Tibb an-Nabawi (Ibn Qayyim)
• Al-Tibb al-Nabawi (al-Dhahabi)
• Al-Qanun fi al-Tibb (Ibn Sina)

Wallahua’laam.

Penyusun :
Ust Asmad Al-Azhari
Ahli GPMM Berdaftar